cool hit counter

Phật Pháp Và Đời Sống

Kinh nghiệm HOẰNG PHÁP 2

HT. THÍCH TRÍ QUẢNG

 

Bài giảng tại Học viện Phật giáo VN - TP.HCM

Tôi có kinh nghiệm hơn 50 năm đảm trách việc hoằng pháp, từ thời kỳ khó khăn nhất đến thời kỳ đất nước độc lập với chủ nghĩa xã hội. Theo tôi, mỗi giai đoạn lịch sử có những sự kiện diễn biến khác nhau, nên chúng ta phải hoằng pháp thế nào cho thích hợp để tồn tại và phát triển; nếu cứ cố chấp một việc nào thì ta không thể thành công. Vì vậy, phải có trí tuệ để nhìn thấy đúng mà có được sự thay đổi tương ưng với hoàn cảnh, đó là phương tiện của đạo Phật.

Thật vậy, Phật Thích Ca và mười phương Phật có sự nối kết với nhau, nhưng đây là thế giới Phật, nên chỉ có Phật biết và làm được. Chúng sanh không thể hiểu và không thể làm, nên Phật phải khai pháp môn phương tiện. Suốt một đời thuyết pháp của Phật đều là phương tiện được Phật ví như ngón tay chỉ mặt trăng, đừng chấp vào ngón tay, phải có trí tuệ để tìm thấy chân lý. Chấp ngón tay rơi vào chấp pháp thì làm đạo không thành công.

Tạng kinh Nikaya theo Phật giáo Nguyên thủy có thể rút gọn còn ba phần chính là giới, định, tuệ. Nghĩa là Phật dạy con người trở thành đức hạnh, đó là giới. Chúng ta phải thấy đức hạnh quan trọng nhất, gọi là vô tác giới thể, tức là sự chứng đắc. Còn phương tiện thì chúng ta có giới của Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Sa-di, Ưu-bà-tắc. Vì giới là phương tiện nên có gia giảm, đối với chư Tăng thì chừng đó giới là vừa, nhưng đối với chư Ni, phải tăng thêm giới, với cư sĩ thì giới được bớt đi, vì hoàn cảnh gia đình ràng buộc.

Chính vì giới là phương tiện, nên lập giáo khai tông, Phật chỉ có Tam quy là đủ. Muốn trở thành đệ tử Phật chỉ cần thọ Tam quy, nhưng sau 12 năm, số người tu đông đã tạo nên tình trạng phức tạp. Vì vậy, Phật đặt giới để loại ra những người tà giáo chen vào phá hoại, cản trở việc tu hành. Có thể thấy rõ Phật muốn bảo vệ người thực tu giúp họ đắc đạo, vào vô tác giới thể là chính, còn tất cả là phương tiện; vì thế, nếu chấp giới tướng sẽ làm mờ giới thể.

Bắt đầu tu, tôi phát hiện điều này trước. Trong ba tháng an cư, Hòa thượng Thiện Hòa cấm học tăng ra khỏi giới trường. Các thầy ưa ra ngoài là hướng ngoại cảm thấy khó chịu vì bị luật này ràng buộc. Nhưng tôi thấy thoải mái hơn trong mùa an cư, nhờ cấm ra ngoài giới trường, chúng ta còn thì giờ đọc kinh, tham thiền. Tôi thấy rõ giới bảo vệ chúng ta. Trong lúc đó, những thầy có nhu cầu đi ra ngoài, phải đi cầu an, cầu siêu. Tôi nhận thấy pháp cấm túc an cư giúp tâm chúng ta thanh tịnh lần, diệt được ba độc tố tham, sân, si để chúng ta đạt vô tác giới thể thì chúng ta trở thành thanh tịnh Tỳ-kheo là người đức hạnh trên cuộc đời.

Tăng Ni phải thể nghiệm yếu nghĩa Phật dạy, vì chúng ta học nhưng không áp dụng thì sau này trở thành nhà hùng biện, hay danh tự Pháp sư, không phải người tu.

Vô tác giới thể quan trọng, còn phương tiện là giới tướng. Vì vậy, ở giai đoạn đầu, Phật chỉ cho 4 giới trọng tội, về sau mới tăng lên vì có người phạm tội, Phật mới cho thêm 13 giới Tăng tàn. Các thầy bắt đầu nghĩ cất am, cốc, chùa, Phật mới chế giới cất am, cốc, chùa. Nếu các thầy không nghĩ đến cất am, cốc, chùa thì cũng không cần giới này.

Nghĩ đến cất am thì kiếm đất cắm dùi là sai phạm rồi. Vì vậy, Phật chế ra muốn cất am phải nhờ Tỳ-kheo có trí tuệ chỉ chỗ không có tai nạn và không chướng ngại, vì đến chỗ bị chướng ngại, có tai nạn, làm sao tu.

Tỳ-kheo có trí tuệ am tường luật lệ, luật thuộc quốc gia, lệ thuộc địa phương. Nhờ Tỳ-kheo am tường luật lệ chỉ cho mình, không phải muốn cất am cốc ở đâu cũng được. Cất chùa còn khó hơn nữa. Ở Việt Nam hiện nay, Luật Tôn giáo quy định cất chùa phải có đất hợp pháp do Nhà nước cấp gọi là đất tôn giáo.

Ở đây, 23 hecta đất được luật pháp quy định cho chúng ta xây dựng Học viện, như vậy là đất trường học hợp pháp, chúng ta mới tập chúng vô học yên ổn. Thêm nữa, Giáo hội thành phố Hồ Chí Minh được xây dựng chùa Bát Bửu Phật Đài trên 3 hecta là đất tôn giáo.

Phật chế nếu là Tỳ-kheo trí tuệ đạt giới thể vô tác chẳng những biết luật pháp, thậm chí họ còn tư vấn cho nhà vua cách trị nước an dân; đó là các vị cao tăng mà sử sách còn ghi công đức của các ngài. Ngày nay, thấp hơn một bậc, chúng ta tôn trọng luật pháp, đất tôn giáo được cất chùa, xây trường thì có luật riêng.

Học luật phải hiểu đó là phương tiện mà Phật đặt ra vì có người vi phạm. Đừng cố chấp mà nói luật quy định như vậy thì không thể khác.

Từ giới chúng ta tu hành trở thành người đức hạnh là mẫu người được xã hội cung kính, tôn trọng là gặt hái được Sa-môn quả.

Định là có sức tập trung vì không bị phiền não quấy rầy và tập trung được thì huệ sanh, định và huệ gắn liền với nhau.

Tạng kinh