cool hit counter

I. LƯỢC VĂN KINH

Lúc ấy, trong thành Tỳ Da Ly có trưởng giả Duy Ma Cật đã từng cúng dường vô lượng Phật, được Vô sanh pháp nhẫn, biện tài vô ngại, du hý thần thông, chứng được các môn tổng trì, hàng phục ma oán, thấu rõ các pháp môn thâm diệu, thông đạt các pháp phương tiện, v.v…

Vì muốn độ người, ngài dùng phương tiện thị hiện làm trưởng giả ở thành Tỳ Da Ly. Tuy làm cư sĩ mà giữ gìn giới hạnh thanh tịnh của Sa môn, ở tại gia mà không đắm nhiễm ba cõi, thị hiện có vợ con, nhưng thường tu phạm hạnh, v.v… Nếu ở trong hàng trưởng giả, cư sĩ, Bà la môn, Sát đế lợi, đại thần, vương tử, Phạm Thiên, ngài đều là bậc tôn quý nhất và dùng vô lượng phương tiện làm cho chúng sanh đều được lợi ích.

Ngài dùng phương tiện hiện thân có bệnh. Các vị quốc vương, đại thần, cư sĩ, Bà la môn cùng vương tử, vô số người đều đến thăm bệnh. Nhân dịp này, ngài nói pháp: "Này các ông, cái huyễn thân này thật là vô thường. Nó là cái ổ chứa nhóm những thứ khổ não, bệnh hoạn. Người có trí không bao giờ nương cậy nó. Xét cho kỹ thân này như bọt nước, như ánh nắng dợn giữa đồng, do lòng khát ái sanh, như cây chuối không bền chắc, như cảnh chiêm bao, như tiếng vang, như mây nổi, như điện chớp, sanh diệt mau lẹ không dừng. Thân này vốn Không, thân này như rắn độc, như kẻ cướp, như xóm nhà không người, do ấm, giới, nhập mà thành. Các ông hãy nên nhàm chán cái thân này, đừng tham tiếc nó. Phải nên ưa thích thân Phật, vì thân Phật là Pháp thân do vô lượng công đức trí tuệ sanh, do ba mươi bảy Phẩm trợ đạo sanh, mười lực, bốn vô sở úy, mười tám pháp bất cộng sanh… Do vô lượng pháp thanh tịnh sanh ra thân Như Lai. Các ông muốn được thân Phật, đoạn tất cả bệnh của chúng sanh phải phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác”.

Sau khi nghe pháp, vô số người phát tâm Vô thượng Bồ đề.

II. GIẢI THÍCH

Sau khi dạy cách thức kiến tạo Tịnh độ nhân gian, Phật giới thiệu cư sĩ Duy Ma Cật bệnh sắp chết trong phẩm này. Tại sao cư sĩ Duy Ma lại xuất hiện trong phẩm Phương tiện và phương tiện này mang ý nghĩa gì. Câu trả lời chính là nội dung của phẩm này, sẽ kiến giải dưới đây.

Thông thường, chúng ta hay chạy tội bằng cách đổ thừa sự sai lầm của mình là phương tiện. Hoặc khi cần biện minh cho việc nói láo, chúng ta cũng cho đó là phương tiện. Phương tiện của Phật không thể hiểu như vậy.

Phương chỉ cho không gian, tiện là thời gian hay tiện nghi. Phương tiện là những gì chúng ta thiết đặt, sắp xếp khác nhau, tùy theo hoàn cảnh và thời gian để đưa đến cứu cánh giải thoát.

Khi Phật tại thế, Ngài tùy theo đối tượng, tùy thời, tùy chỗ, giảng pháp không đồng nhau. Các pháp sai biệt là pháp phương tiện. Vì để đáp ứng nhu cầu của nhiều người, ở nhiều trình độ trong những hoàn cảnh và thời gian khác nhau, pháp phương tiện trở thành vô số. Kinh thường ghi rằng tám mươi bốn ngàn pháp môn tu là phương tiện giúp hành giả đạt cứu cánh giải thoát Niết bàn. Có thể nói phương tiện ví như dụng cụ và mục tiêu là cứu cánh.

Phật và chư Bồ tát đã giải thoát, sử dụng giáo pháp như phương tiện để giáo hóa chúng sanh, khác với người chưa đắc đạo dùng pháp môn tu như phương tiện để giải thoát.

Vấn đề phương tiện cũng được đề cập trong kinh Pháp Hoa phẩm thứ 2 theo đó, Pháp thân Phật bất sanh bất diệt phải hiện thân con người tu đắc đạo mới chỉ cho chúng ta thấy được vị Phật vĩnh hằng để hướng tâm về. Phật sanh diệt Thích Ca Mâu Ni ở trên cuộc đời là Phật phương tiện dẫn chúng ta đến cứu cánh quy ngưỡng Đức Phật hằng hữu bất tử.

Ngoài ra, kinh Pháp Hoa cũng chỉ rõ giáo pháp Phật ứng với ba trình độ Thanh văn, Duyên giác, Bồ tát, nên từ Nhất Phật thừa chân thật, Ngài phải khai phương tiện thuyết Tam thừa. Trở về kinh Duy Ma, chúng ta quan sát xem phương tiện được diễn tả như thế nào.

Duy Ma Cật, một tên được dịch theo âm chữ Phạn, nếu dịch theo nghĩa, ngài còn có tên là Tịnh Danh. Duy Ma cư sĩ được xem là phương tiện của Phật khi ông xuất hiện trên cuộc đời, một phương tiện thể hiện qua cuộc sống thật của con người trong xã hội và cũng nhằm mục tiêu chứng minh Bồ tát hạnh mà Phật Thích Ca tu trong quá khứ và nay Duy Ma thể hiện Bồ tát hạnh trong hiện tại. Nói cách khác, Phật lấy hiện tại để chứng minh quá khứ của Ngài.

Vấn đề phương tiện đặt ra khiến chúng ta nghĩ đến thế đối lập của nó là cứu cánh. Duy Ma hay Tịnh Danh cư sĩ trụ ở thế giới của Phật Vô Động. Phật thì vô động và Bồ tát thì thanh tịnh. Hai hình ảnh này gợi cho hành giả hình dung một thế giới hoàn toàn an lành hay thế giới tu chứng của chư Phật và Bồ tát.

Từ thế giới hoàn toàn trong sạch ở phương Đông, Duy Ma rời bỏ thế giới đó để hiện thân trên cuộc đời làm cư sĩ, hay từ không sanh tử hiện làm người ở sanh tử. Như vậy cứu cánh của ngài là thế giới Diệu Hỷ thanh tịnh của Phật Vô Động và mang thân cư sĩ làm đủ việc ở thế gian được coi là phương tiện của Duy Ma.

Thế giới Diệu Hỷ của Phật Vô Động gợi cho chúng ta ít nhiều suy nghĩ. Hỷ là lòng vui mừng, lòng hành giả luôn hoan hỷ với mọi người, không buồn, không giận, không động.

Duy Ma ở với Phật Vô Động thường an trụ trong ba pháp căn bản là người khen chẳng mừng, chê chẳng giận, người thờ ơ cũng không quan tâm. Hành giả khởi tu ở Ta bà cần lưu ý điểm này. Khi nương với Phật Vô Động nghĩa là hành giả cần giữ cho tâm hồn yên tĩnh, đừng vui buồn động loạn theo tiếng khen chê của thế gian. Người xưa cũng dạy "Thị phi tiếng rụng theo hoa sớm”.

Tâm không động để làm chủ được bản thân. Hành giả biết rõ vui buồn thương ghét khởi lên đều kéo chúng ta rời bản vị giải thoát, rơi vào trần lao sanh tử. Ở trạng thái tâm vô động, hành giả mới hưởng được niềm vui không lệ thuộc cuộc đời, bước vào thế giới Diệu Hỷ. An trú trong thế giới này, hành giả sẽ phát hiện được Phật tri kiến, hay tạo được tự thọ dụng thân. Tự thọ dụng thân khác với tha thọ dụng thân.

Tha thọ dụng thân chỉ cho thân tứ đại ngũ uẩn của con người. Muốn giữ cho thân tứ đại sống, chúng ta phải cung cấp cho nó liên tục mỗi ngày một số đồ ăn thức uống. Và ngũ uẩn thọ, tưởng, hành, thức cũng vậy, chúng ta luôn tiếp xúc với cuộc đời, luôn suy nghĩ, nhận thức. Chỉ khi nào chúng ta chết, thì ngũ uẩn mới ngưng hoành hành.

Duy Ma hay Tịnh Danh sống với Phật Vô Động đã lìa ngũ uẩn, vấn đề tiếp tế cho ngũ uẩn thân không còn. Nghĩa là vui buồn vinh nhục của cuộc đời không còn làm hoen ố bản tâm ngài. Thiên nhiên, xã hội, hoàn cảnh…, nói chung, những gì bên ngoài không tác động Duy Ma và ngài cũng không cần nương tựa nó để sống. Như vậy đối với ngài, tha thọ dụng thân đã chấm dứt, Duy Ma chỉ sinh hoạt với tự thọ dụng thân là Phật tri kiến.

Ngược lại, phàm phu luôn sống với tha thọ dụng thân, hay mượn bên ngoài lam mình, rồi đem nó bao vây trói chặt tự thọ dụng thân, quên mất bản tâm. Thật vậy, chúng ta là chủ, nhưng lại lấy khách làm mình. Mỗi ngày ăn một số lượng thực phẩm vào cơ thể, nuôi lớn